عەیزەت

 

فەریدوون ئەرشەدی

 

ئاسەی عەلی هۆرەی بچریایێ، کۆڵانەکەمان پر دەبوو لە دڵتەنگی . هاوینان ئەو شەوانەی جۆرێک جەزبە دەیگرت، پاڵی دەدا بە کۆڵەکەی بەرهەیوانەکەیانەوە ، هۆرەیەکی فرە حەزینی دەچڕی . لەوکاتانا  باوکم سیگارێکی دادەگیرساند و دایکم خۆی بە کارێکەوە خەریک دەکرد . دیار بوو لە شتێک هەڵدێن و حەز ناکەن بیری لێبکەنەوە . دەیان گوت سدێقە شێتی کوڕی  سەی عەلی  بەم هۆرەیە ئارام دەگرێ .
لە ناو دەروازەی ماڵی خۆماندا دانیشتووم، چاوەڕێی  بارام و نادر ئەکەم . دەنگی سەی عەلی وای لێکردووم  بڕۆم و قامک لەسەر زەنگی دەرگاکەی ئەوان دانێم و تا هەموو خەڵکی ماڵیان نەهاتوونەتە دەرەوە، قامکم هەڵنەگرم ، بەڵام لە براکانی ئەترسم . دڵنیام ئەویش لە براکانی ئەترسێ وا کاتێ لە ماڵی خوشکی دەگەڕێتەوە و دەگاتە ئاستی من ، لۆی چارشێوەکەی دێنێتەوە سەر دەمی و هەر بە گۆشەی چاو بۆم دەڕوانێ . باوکم  بۆ خەلیفە رەحێمی دەگێرایەوە کە گیر خواردن لە گۆشەدا ، لە جەرگەی  کارەساتەکە کوشەندەترە، وەکوو گۆشەی زیندان و گۆشەی خانەقا و گۆشەی تەنیایی و دڵنیام مەبەستیشی گۆشەی چاو بووە . ڕەنگە ڕازی دڵتەنگیی هۆرەکەی ئا سەی عەلیش ئەمە بێ، نازانم . بۆچە نایتە ماڵەو ڕۆڵە ، تێرت نەخواردگە لە کایەی ناو کووجی و کۆڵان ! ئاوڕ دەدەمەوە ،حوزنی هۆرەکەی سەی عەلی دایکمی بەرداوە و دڵتەنگیەکانی بە مل منا هەڵدەڕێژێ . درگای ئەم مەدرەسەگەلە بە هەڕگ بگرن خاسترە، هەر تەحتێڵ ئەوێ ، مناڵ شەو و ڕۆژیان یەکێکە! هەوڵ ئەدەم کەمێک ئارامی بکەمەوە . ماتڵ نادرم دایەگیان ! دەنگی سەی عەڵی و هۆرەکەی نەماوە . دایکم هەر بۆڵەی دێ . ئامێنەخانمیش وەک من بە دەس نادرەو گرفتارە . دا ئاحسێن گیان کارێک بۆ ئەم کوڕە بدۆزەرەو، شاگردیی دوکانێک ، چتێک . بەشکەم لەم تەقە دەروازە و کووچە گەردییە بکەفێ . پووڵێکیش دەرتێرێ بۆ سەرولیباس خوەی! باوکم خەریکە شووتیەک لە ئاوی حەوزەکە دەردێنێ. تەک ئامحەمەو قەنادا قسەم کردگە خانم ، قەوڵی داگە سۆزی جواوم باتەو . لە بەستەنی فرۆشیا شاگردی بکات، هەم خوەر نایسوتنێ، هەمیش موعاشرەت تەک مەردما فێر ئەوێ ! ئاو لە پێستی سەوزی شووتیەکە دەتکێ و باوکم بە لەپی دەست لە سەر پشتی دەدا . زرێنگەی شووتیەکە نیشانەی ئەوەیە گەیشتوە.
بارام و نادر لەسەردا هاتن، بە ئارامی هەڵەئەسم و دەرگاکە ئەبەستم . دڵنیام لە بەیانییەوە دەمنێرنە سەر کار و ئیتر لەمە بەدوا ، شەوانە  هیلاک و ماندوو، لەگۆشەی ماڵا دائەکەوم . بە بەردەرگای ئەواندا دێین بەرەو خیابان، دەستم ئەخشێنم بە دەستگیرەی دەروازەی ماڵەکەیاندا  و ئەوندەی تر ئاگرم تێبەردەبێ . ئەم عشق و عاشقیشە بەڵای گیان ئەم جوانگەلەسە ، ئەونەیشە جورئەتیان نییە راس دڵ خوەیان بەتەرەف بێژن، شایەد لە براو برازاگیان ئەترسن ! بارام ئەم توانجەم لێ ئەدات ، پێدەکەنێ و شانە باریک و زەعیفەکانی دەلەرێنەوە. نادر زۆر هەوڵ دەدا هیج نەڵێت ،بۆیە مەوزۆعەکە ئەگۆڕێ ، ماشەڵایش ئیسە تێت ، بەشکەم ئیمشەو ڕەحمەت نگابان بێ، زوو خەو ئەیواتەوە !قەرارە لە دووکان ئەحمە و مەحمووی سەوزی فرۆش ، شووتی بدزین. هاوینان شووتییەکی زۆر لەبەر دەرگای دووکان هەڵدەچنن ، شەوانە بە حەسیر دەوریان ئەگرن، یەکێکیان بەدیاریەوە دەمێنێتەوە و نگابانی ئەدات. ماشەڵا ئەوستادی ئەویە لە ژێر حەسیرەکەوە بە ئارامی شووتییەک دەربێنێ ، لە ناو جۆگەلەکە دایبنێ و بەروخوار ، بەروە ئێمە پاڵی بدات و ئێمە لە خوارەوە بیگرینەوە .ئەو ئاوەی کە کانی دارسەیرانەوە دێت، شووتیەکە بە ئارامی تەک خوەیا دێنێ . لەبەر دووکانی مامەگوڵە دانیشتین .ماشەڵا هات، جەلالیشی لەگەڵ بوو، جەلال لە کردنەوەی قوفڵی چەرخە حەماڵییەکاندا بێ هاوتایە . وەکوو کارئاگاکانی نێو فیلمە جیناییەکان، بڕێ شتی پێیە، سەیر و سەمەرەن . ئاشقی کۆ کردنەوەی کەلا شووشەیە . هەر شەوێک  ئەو بێت، حەتمەن چەرخێکمان دەس ئەکەوێ ، جا ئەوسا یا  بەرەو چوارڕیانی شەبڕەنگ و لەوێشەوە تا لای بیمارستان سوار دەبین، یان بە خیابانەکەی بەر بانکی میلی دا تا بەر ئینکۆ دەچین، یان بەم بارا لە بەر پارک شارەوە تا نزیکی ستادیۆم . لەمبەرەوە بە بەر دووکانی سوا ئەسێی قەننادا بەروخوار ئەبینەوە .  لەپشتی حەسیری دەوری شووتیەکانەوە نووری چراتۆڕییەک دیارە ، نیشانەی ئەوەیە کە نگابانەکە نەنووستوە. بچین دواجار ئەگەرینەوە.ماشەڵا ئەمەی وت و پێشمان کەوت .لە سەر چوارڕا چەند کەسێک لە بەر دووکانی نیکجوودا گەرمی قسەن ، دیارە سەرخۆشن .دەنگی ئەوەی قسە دەکات دەناسمەوە . بە گیان هەرچی مەردە ، لەم شارا لە خوەی بێسفەتتر نییە، من زۆر حورمەت خۆم دەگرم تەکیا دەسەویەخە نەوم !
عەیزەت بوو . عەیزەت ماڵ شاتر تەقەڕۆبی، جوانخاس و باڵا بەرز . ئامەنسوور حالیت بوو ؟ خۆ تۆ و کاک ئەحمەو لەوجەوانمەردانەن  سەرتان پێ بسپێرن، بە نامووس گشتمان من فرە خاتری ئەگرم و هیچێ نایژم ، ئەگەرنە خوەتان ئەزانن  چەم لە دەس تێ..ماشەڵا دەستم ڕائەکێشێ و رەت دەبین ..ئەم کەسانەم چەند جار هەر لێرا دیوە کە بەسەر پێوە دەوەستن و نم نم دەخۆنەوەو و قسە ئەکەن . ئەزانی عەیزەت عاشقە ؟ کورە هەتیم ئەمە چ قسەیەکە ئەیکەی ئاخر تۆ لە کوێ ئەزانی ! ماشەڵا هەروا دەستم ئەکێشێ و ئەڵێ بەخوا درۆ ناکەم ئەو رۆژە لە نانواخانەکەی خوەیانا وێساوم بۆ نان، شانازیش هات، عەیزەت لە پای دەخڵەکا بوو. دەی با بوێ ئەمە بە عاشقی چ مەربووتە ؟ گەوجە بۆچە ئەونەنەفامی ، نەیهێشت دوو دەیقە بوێسێ دوو سەنگەکی ناخوونی داپێ، گەرکی بوو پووڵیشی لێنەسێنێ. دەی ئاخر دەسگایی ئەگەر ئاشقی بێ خۆ حەز ئەکا فرەتر بیوێسنێ و بۆی بڕوانێ، دەسگایی خوەتی نەفام، عەیزەت حەزی نائەکرد فرە بیوێسنێ بۆ ئەوە ئێمەگەل فرە تواشای نەکەین . ڕائەوەستم چاو لە چاوی ماشەڵا ئەکەم، لەبەر ئەوەی قاوخانەیان هەیە، ئاگای لە زۆر شتی ئەم شارە یە. رەنگە ڕاست بڵێ، بیستبوویان کە عەیزەت وتوویە کوشتەی چاوی شانازە . تا ئێمە بگەینە بەر گاراجی تی بی تی ، جەلال قفڵی زەنجیری چەرخێکی حەماڵی کردوەتەوە ،خەریکە شتێک وەک سوژن لە کیفێکی زۆر بچووک دەئاخنێ کە هەمیشە لە گیرفانی دایە . کاتێ دەیهەوێ دەستبەکار بێ ، کیفەکە دەردێنێ ، زیبەکەی دەکاتەوە ،چەند جار  ئەو سووژنە لە کونی قوفڵەکەدا دەسووڕێنێ ،  قفڵ دەکرێتەوە . ماشەڵا  زنجیری دەوری دەسکی چەرخەکەی بە ئارامی لابرد . خێراکەن سوار بن ، جەلال وەرە پاڵ بنە ! من و نادر و بارام سواربوین..بارام و نادر لەپێشەوە دانیشتن بۆ ئەوەی کاتێ ماشەڵاو جەلال بە سەرسکەوە خۆیان لەسەر دەسکی چەرخەکە دەهاوێن ، چەرخەکە هەڵنەگەڕیتەوە. بە بەر پارک شارا بەرو ستادیۆم دەڕۆین . بایەکی نەرم لە دەموچاوم دەدات ، خەفەتێکی سەیر دڵی داگرتووم.
چەرخەکە زۆر رەوان و خێرایە، کە دەور هەڵدەگرێ ، گرتنەوەی ئاسان نییە. ماشەڵا بۆ ئەوەی کۆنترۆڵی بکات کەوشەکانی لە ئاسفاڵتەکە ئەخشێنێ . جەلال دڵی نایە کەوشەکانی خەسار بکات . زۆر رۆیشتین . ئێمە دابەزین. جەلال و ماشەڵا سوار بوون تا هیلاکی دەر بکەن . ئێمە پاڵ دەنین و بە بلوارە تازەکەدا و بە بەر ئینکۆدا دێینەوە سەر دەکەوین  بۆ بەر بانگ ملی و لەوێوە دیسان بەرەو خوار بۆ بەر ئاموزش و پەروەرش . ئەم خیابانە سەربەرەوخوارترە ، بۆیە چەرخەکە زۆر خێراتر دەڕوات ، بای فێنکی هاوین و پێکەنینی تێکەڵ بە ترس ، چاوانمی پر کردووە لە ئاو . باوکەڕۆ، باوکەڕۆ باوکەڕۆ..ماشەڵا یە هاواری دەکات .هەست ئەکەم کەسێک دەستمی گرتووە ، بەرزمی کردوەتەوە و ئێستە بەری داوم و بەرو زەوی دێمەوە. ئێشێکی سەیر لە بن هەنگەڵمەوە دێت و تا تەوقی سەرم ئەتەنی . چاو دەکەمەوە . بەسەر قاچی نادرا کەوتووم . چەرخ بەلایەکدا کەوتووە ، ئێمەش هەریەکەو بەلایکدا.  بەقەبری باوکم جارێکی تر خۆم نادەمە دەستی تۆ ئاغە ماشەڵا و تۆ میزاجەلال ! بارام لە ژێر تەگەری چەرخەکەەو  دەناڵێنێ  و جنێو دەدا.  ماشەڵا و جەلال پێدەکەنین ،کاتێ نەتوانن چەرخەکە کۆنتڕۆڵ بکەن خۆیان فڕێ دەدەن  و ئێمەش چیمان بەسەر دێ ، چش . بارام بە شەلەشەل هات و لە تەنیشت من ، لەسەر لێواری مەعجرەئاسنینەکانی مەدرەسەی خەدەمات دانیشت . وەک هەمیشە لەم جۆرە کاتانەدا پێشبینی یەکانی درووست دەردەچن . لەدڵ خوەما  وتم ئیمشەو چتێکمان بەسەر دێ. جۆرە شەوێکە ئیمشەو نازانم بۆچە ئەونە نەحسە ! جەلال هات و بەرانبەری وەستا. دە بەسە ئیتر ، خۆ ئەمە یەکەم جارمان نییە وامان بەسەر دێ کاکە بارام، شوکور بەخەیر گوزەشت . نەیکەینە تەقە دەروازە؟ نادر وتی و دەستی نایە سەر قاچی بارام . دەی هەڵسە شابارام، هەڵسە بزانین کێ ئەتوانێ با لە دەرگای ماڵی تەرەف و تا ئەوسەر کۆڵان نەوەستێ ؟دیارە بارام و منیش ، حاڵ و حەوسەڵەی تەقە دەروازەمان نییە. نە برا من ئیمشەو شووتی نەخۆم، خەوم پیا ناکەفێ . با بچیینەوە بۆ بەر دووکان ئەحمەومەحموو، حەتمەن ئیسە نگابانەکە خەفتگە، ئیتر فرە درەنگە . وابزانم هەموومان بووین ئەمان وت . تا سەرچوارڕا زۆری نەماوە . ئاوڕ دەدەمەو دەبینم تایەکی پێشەوەی  چەرخە حەماڵییەکە لە ناو جۆگەی کەنار خیابانەکەدایە و دوو تایەی ئەولای بەرزبوەتەوە.سبەی خاوەنەکەی  هەموو شار دەگەڕێ و لە نان و ئاو دەکەوێ . ئەو حەماڵانەی چەرخەکانیان لە نێو بازاڕ دەبەستنەوە بە هاوینان ئەمە حاڵیانە . تا نیوەڕۆ بەدوای چەرخەکەیاندا دەگەرێن . دابێسن بێسن ئەو چ خەبەرە! بارام هەموومان ڕادەگرێ . تواشا بکەن سەرچوارا چ خەبەرە ! جەماعەتێک لەسەر چوارڕا خڕ بونەتەوە . ئابەم وەختی شەوەدا گرد بوونەوەی ئەم هەموو خەڵکە ئاسایی نییە . بەرەو چواڕای ناوەڕاستی شار هەڵدێین. دڕ بە ئاپۆڕەی خەڵک دەدەم کە بەر دووکانی نیکجووی گرتووە . چەند دیژبانیش لەوێن.  رێی خۆم دەکەمەوە، لە سەر پیادەڕەوەکە خوێن ڕژاوە،لە بن دیوارەکەوە بەرەو نێوە ڕاستی چواڕاکە رێچکەی بەستووە، ناوە ناوە چەند دڵۆپێک و بڕێ جاریش گۆلێکی پچووک  . رێچکەی سووری خوێنێکە دەمبات تا ئەوبەری چواڕا و بەر دووکان خوسەرەوی . لە بەر ئیدارەی پۆست دا دوو دیژبان  و سێ ژاندار بە چەکەوە وەستاون . لەوێ ، ڕاست بەرانبەر دووکانی خوسرەوی ، لە لێواری جۆگەلەکە خوێنێکی سوور دەڵەمەی بەستووە . خوێنەکە هێشتا گەرمە. سەرم نەختێ قورس دەبێ، دەچمە ئەو بەرەوە کەمێ خوارتر پاڵ بە دیوارێکەوە ئەدەم . ژاوەژاوی خەڵکەکە بە گوێمدا دێ. حەیف لەو قەد و باڵا. ئەوە عاقیبەت خیابانگەردییە براکەم . دوژمن دار بوو کاک ساڵح ، دوژمنی نامەرد. ئاخر کێ بڕوا دەکات ئاوەها لەو جوامیرەیان دابێ..شاڕەگی ملیان بریوە . بەکارد لێیان داوە. پای ژن بێتە بەین ئەمە ئاکامەکەیە حەبیب گیان . کوڕێکی تا بڵێ مەردووم دار بوو . وەک شووتی لاملیان بڕیوە ، وەک شووتی . لە چ کەسیکیان داوە ؟ عەیزەتە کاکە گیان ، عەیزەت.کام عەیزەت. عەیزەت تەقەرووبی.
تێمەوە بەرەو ماڵ. ئیتر ناتوانم بەسەرپێوە ڕاوەستم. چرا تۆریی پشت حەسیری دەور شووتیەکان خامووشە..بەبەرماڵ ئەواندا دێمەوە بەر دەروازەی ماڵی خۆمان، خەبەر گەیشتوەتە گەڕەکی ئێمەش . کەس نازانێ کێ کوشتوویەتی. وان بەشوێن چەن کەسێکەوە. باوکم و ئاسەی عەلی و ئاعارف  و حاجی عەلی وەستاون و قسە ئەکەن . مشتی ئاو لە حەوزەکە هەڵدەگرم، دەمووچاومی پێ دەشۆرم. لەتێ شووتی لەسەر لێواری حەوزەکە دانراوە، رەنگی ئێجگار سوورە.